NOHNIK architecture and landscapes

  • nl
  • en

De Adaptieve IJsseldijk

bagger als bouwsteen

Een multifunctionele IJsseldijk, voorbereid op de toekomst

De IJsseldijk beschermt het achterland tussen Deventer en Zwolle tegen het water van de IJssel. Ondanks het uitgevoerde programma Ruimte voor de Rivier biedt de dijk op termijn onvoldoende kering. Met name de beperkte breedte van de IJsseldijk is een probleem. Dit resulteert in ‘piping’, instabiliteit en het risico van golfoverslag bij hoogwater. Al deze verschijnselen maken de aanpak van de dijk op korte en lange termijn noodzakelijk.

Het landschap van de IJssel is zeer divers met afwisselend open en besloten landschappen en monumentale dorpen en steden. De problematiek van toekomstige waterveiligheid in combinatie met meerdere gebruiksfuncties speelt bij het dorp Olst zeer nadrukkelijk. Naast de functie als waterkering wordt de dijk hier beheerst door functies als bebouwing en infrastructuur die conflicteren met recreatieve belangen. Hierdoor is de dijk ‘vol’ en kunnen aanpassingen aan de dijk niet worden gedaan zonder andere functies aan te tasten.

Vanuit het principe Building with Nature wordt het natuurlijke proces van sedimentatie in de IJssel aangewend om een brede waterveilige zone te realiseren. Hierbij is gekeken naar zowel technische als ruimtelijke aspecten. Allereerst wordt door middel van het afplaggen van een zone rondom de rivier en het graven van nieuwe nevengeulen, de doorstroming vergroot. Het sediment dat zich in jaarlijkse cycli afzet in de rivier en op de oevers wordt benut om stuifdijken te laten ontstaan. Deze stuifdijken liggen parallel aan de bestaande dijk, binnen een zone van circa 100 meter. Hiermee ontstaat een stabiele en brede waterkerende zone die samen met de bestaande dijk een waterveilig landschap garandeert. Deze landschappelijke zone versterkt het karakter van het aanwezige micro-reliëf en biedt kansen voor natuurontwikkeling en recreatie. In het ontstane stuifdijkenlandschap is een nieuwe wandel/fietsroute aangelegd op drijvende vlonders. Langs de route zijn verschillende objecten geplaatst zoals observatieplekken of tijdelijke verblijfsruimten (bijvoorbeeld een hotelkamer).

Door op een slimme manier een waterkering, natuurontwikkeling en recreatie te koppelen, is een landschap ontstaan waarin de historie leesbaar is, een nieuwe laag is toegevoegd, en tegelijkertijd de veiligheid is gewaarborgd. De dijk zelf wordt niet zozeer adaptiever, maar het programma wordt over een bredere zone verdeeld. Het plan is geen eindbeeld, maar vormt een continue transformatie waarin het landschap meegroeit met de rivier.

De BNA heeft een speciale website gelanceerd voor het project, deze is hier te vinden.

Jaar: 2015-2016
Type: onderzoek, landschap, architectuur, leisure
Opdrachtgever: BNA, Waterschap Groot Salland
Omvang: 33 km dijktraject
Status: onderzoeksproject
I.s.m. IAA Stedenbouw en landschap, Grontmij

De Adaptieve IJsseldijk